Wat zijn de Bijzondere Procedures en wie zijn de Speciale Rapporteurs?

Het werk van de Speciale Rapporteurs en Vertegenwoordigers, van de onafhankelijke deskundigen en van de Werkgroepen van de Mensenrechtenraad van de Verenigde Naties wordt samengevat onder de naam ‘Bijzondere Procedures’. Die gelden als de meest vernieuwende, flexibele en alerte instrumenten die de VN inzet voor de bevordering en bescherming van de mensenrechten.

Speciale Rapporteurs worden door de Verenigde Naties benoemd om toe te zien op, en verslag uit te brengen over, de wijze waarop de mensenrechten worden beschermd of geschonden.

Gedurende de veertig jaar dat ze bestaan, kon in het kader van de Bijzondere Procedures heel direct worden opgetreden ten bate van duizenden mensen van wie het leven en de fysieke integriteit in gevaar waren; op basis van werkbezoeken aan landen, en van studies, werden aanbevelingen geformuleerd voor de verbetering van de mensenrechtensituatie op nationaal en internationaal niveau; zo werden ze met succes ingezet voor een beter begrip van de materie en voor het stimuleren van de ontwikkeling van het mensenrechtenrecht.

De Bijzondere Procedures blijven een unieke rol spelen en zijn even essentieel voor de verbetering van mensenrechten in de wereld anno 2007 als ze dat waren in 1967, toen het allereerste mandaat werd ingesteld.

Vandaag reikt het actieterrein van de Bijzondere Procedures van bescherming tegen foltering, willekeurige of standrechtelijke executies, ‘contraterrorisme’, racisme en geweld tegen vrouwen, tot de eerbiediging van het recht op gezondheid, op voedsel en op geschikte huisvesting. De Speciale Rapporteurs, deskundigen en Werkgroepen worden ingezet ter bescherming van individuen en van specifieke groepen, zoals migranten en inheemse volken, en stellen schendingen van de mensenrechten aan de orde, op mondiaal niveau en in specifieke landen.

Deze taken vereisen een combinatie van diplomatieke vaardigheden en bekwaamheden op het gebied van onderzoek. Daarbij zijn ze zwaar en soms ook riskant.

Ze zijn onbezoldigd.